هيات هاي مذهبي منشاءتحولاتند...
ديشب در جمع هيات رايت الحسين (جمعي از جوانان خوب وباصفاي يكي از مساجد تربت حيدريه ) چند كلامي صحبت كردم.بد نديدم مكتوبش كنم. حدود ۳۵ دقيقه صحبت كردم والبته ممكن است آنچه گفتم ،با آنچه مكتوب كردم در برخي جاها انتظام بيشتري داشته باشد.
-----------------------------------------------------------------
بسم الله الرحمن الرحيم/الحمدالله رب العالمين/لاحول ولاقوه الا بالله العلي العظيم...
هيات مذهبي به عنوان يك گروه اجتماعي،به عنوان يك رسانه ، به عنوان يك نهاد ديني تاثير گذار مي تواند نقشي بيش از اين در تحولات اجتماعي ما ايفا نمايد. كاركردهايي نويني بايد براي آنها تعريف و تبيين كنيم. بسياري از مكاتب فكري معاصر آبخشور اومانيسم ،و اصالت فرد دارند.بسياري از نهادهايي كه در مسير جامعه پذيري حائز اهمتند در حال متلاشي شدن هستند.اگر گروه گرايي و جمع گرايي هم هست بيستر در خدمت ثروت وقدرت است.يا خودشان توجيه كننده قدرت وثروت هستند،يا سربازان پياده نظام آنها يا جاده صاف كن هستند.كه گستره جغرافيايي ملي و گاهي جهاني پيدا كرده اند.گاهي هم تفريح صرف به شمار مي روند.يا وسيله اي براي تبليغ اهداف يا تاثير گذاري مثبت روي افكار جهاني شده اند.
دين مبين اسلام ،دين اعتدال وميانه روي است.ديني است كه اهميت زيادي براي اجتماعات قايل است.از نماز گرفته كه توصيه به جمع وجماعت است تا حج وساير مناسك عبادي والهي.به همان اندازه هم به فرد اهميت داده است.
در چنين روزگاري هيات هاي مذهبي مي توانند نقش ديگري ايفا كنند.مي توانند كارويژهاي بهتري براي خودشان تعريف كنند.در اين چند دقيقه به برخي از نقاط قوت و بعضي آسيب ها اشاره مي كنم.
من به اندازه فهم خودم هيات هاي مذهبي را به دو دوسته سنتي و نوگرا تقسيم مي كنم.هيات هاي مذهبي سنتي هم چنان در جامعه حضور دارند.معمولن ايام محرم فعال تر مي شوند.شكل تشكيلشان،تبليغاتشان،عزاداريشان و... همه و همه به همان شيوه هاي ۵۰ سال اخير ند.البته همين شيوه ها در ۵۰ سال گذشته شيوه هاي نويي بوده اند.برخي از اين سنتي ها انقلابي اند و برخي خنثي.گروه دوم به مسائل جهان اسلام كاري ندارند.برايشان همان شهادت مهم است.شهادت و عشق ورزي به ابا عبدالله به همان شيو هاي كه اكثر شما مي شناسيد.و اما گروه انقلابي رويكرد ظلم ستيزي دارند.هم مداح دارند وهم سخنران.البته اعضايشان گروهاي همسالان هستند يا خانوادگي و...
اما در هيات هاي نو گرا دو تقسيم بندي است.نوگرايان انقلابي و نوگرايان افراطي.نوگرايان انقلابي در درون هيات چه از لحاظ نوع سخنراني ومداحي گرايشات جوان پسندانه پيدا كرده اند.هيات ها را به عنوان رسانه آموزشي تعريف كرده اند.اين هيات ها بيشتر در بين طلبه هاي خوش فكر ودانشجويان خوش سليقه نمود پيدا كرده است.اعضاي يشان محدود است.اين گونه هيات ها محتوي محورند.
اما ، نوگرايان افراطي همان هيات هاي مداح محورند.مشي خانقاهي دارند.اصالت لذت از عزاداري را مد نظر قرار داده اند.به " جمعيت " خيلي بها مي دهند. سخنراني را يك مسالهي حاشيه اي تلقي مي كنند.برخي علاقمند به حضور سخنران و انتقال محتواي عقائد ديني نيستند.به نظر مي رسد كه دشمنان ما خيلي روي اين گونه هيات ها سرمايه گذاري كرده اند.از روش عزاداريشان مي شود فهميد.به صوت وصدا (از نوع پاپ) خيلي علاقه نشان مي دهند.
***حضور بانوان به عنوان اعضاي ارزشمند هيات ، به عنوان تربيت كنندگان نسل هاي آينده در هيات ها را بايد غنيمت شمرد.
*** هيات ها مي توانند خانواده محور باشند.اين فرق مي كند با هيات هاي خانوادگي.يعني هيات براي تمام اعضاي خانواده برنامه داشته باشد.مناسب است بچه ها ، نوجوانان ، جوانان در رديف بزرگسالان از نظر مخاطب و محتوي قرار نگيرند.آنها نه فهم ما را دارند و نه حوصله اي براي حضور هاي طولاني.هيات خانواده محور براي همه اعضاي خانواده برنامه ديني توليد مي كند.
*** هيات نخ تسبيح كارهايشان ، ابا عبد الله است.بايد مواظب باشيم اين نخ تسبيح پاره نشود.تبيين سيره ائمه در هيات هاي ما مي تواند منشاءتحولات اجتماعي باشد.
***هيات ها مي توانند كتاب خوان باشند.وقت بسياري از ما تا شروع برنامه حدود نيم ساعت شايد به برخي صحبت هاي غير مهم بگذرد.معرفي يك كتاب ومطالعه آن قبل از شروع جلسات هيات باعث تحول در اعضاي هيات خواهد شد.كتاب ها مي تواند كم حجم،داستاني،رمان،كوتاه و جاذب تهيه شود.
***هيات ها مظهر هم بستگي اجتماعي اند مي توانند مظهر وحدت هم باشند.هيات يك خانواده بزرگ ، با عقايد و سلائق مختلف است اما همه امام حسيني اند.برخي از حركت هايي كه متاسفانه عليه برخي اصحاب صورت مي گيرد،ناپسند است.البته من در اين زمينه هيچ اظهار نظري نمي كنم ولي بعيد مي دانم اين محافل مورد تاييد مراجع ديني ما باشد.
***هيات ها و ارتباط با مساجد.هيات هاي گردش در منازل خيلي خوب است اما هر از چند گاهي بايد برگرديم به پايگاه اوليه ،يعني مسجد.برخي از هيات ها حتي يك بار به مساجد نيامده اند.مساجد مظهر قدرت اسلامند.پايگاه دين اند.خانه خداست.
***هيات ها و ارتباط با قران مساجد ورحانيت،برخي از هيات ها حتي براي افتتاح برنامه هايشان قرآني نيستند.گردش خانگي خيلي خوب است ولي هر از چند گاهي خانه خدا هم مي تواند ميزبان هيات باشد.برخي هيات ها چندين سال است حتي يك بار هم در مسجد محلشان برنامه نداشتند.هيات هايي كه با روحانيت(نهاد روحانيت) ارتباط ندارند،انحرافشان قطعي است.
*** هيات ها مي توانند مبلغ صرفه جويي باشند.هم در ساختار هيات مانند خريدن ادوات،آلات موسيقي وبزرگترين سنج وطبل و...هم در همين گردش هاي خانگي توجه به سطح زندگي و هم پر هيز از تجملات.برخي اعضاي هيات شايد توان هر نوع پذيرايي را نداشته باشند اما برخي اين مهم را ناديده مي گيرند.اسراف مي شود.سفره هاي رنگين و پر زرق وبرق پهن مي شود.
*** هيات ها مي توانند با ايجاد فرصت طرح موضوعات جديد از قبيل آموزش خانواده( در همه ابعاد آن)را فراهم نمايند.بحث هاي جديد مطرح نمايند.در ارتقاء آگاهي اعضا موثر باشند. بحث هاي روز اعم از اخلاقيات و ...را مطرح نمايند.هيات مي تواند علاوه بر محل جمع شدن،ملجا وپناهگاه هم باشد.در عين حال به عنوان يك گروه اجتماعي با ديدگاههاي مشترك فكري ومعنوي برخي از مشكلات را هم حل كنند.مثلن برخي هيات ها صندوق هايي تا سيس كردند ونياز هاي اقتصادي هم را به طور محدود برطرف مي كنند.
در پايان از دوستاني كه احتمالن بحث من برايشان مفيد نبود خيلي خيلي عذر خواهي مي كنم.از همه خواهران و برادران به خاطر اين كه حوصله كردند وما راتحمل كردند متشكرم.من قصد بيان مطلب جديدي نداشتم چون همه دوستان با اين مباحث آشنايند ولي از جهت يادآوري چند نكته را فهرست وار گفتم واميدوارم مفيد واقع شود
والسلام وعليكم ورحمه الله بركاته
